Özel Sektör Çalışanı Maaş Promosyonu Alabilir mi?

Maaş promosyonu nedir, nereden geliyor?

Bir şirket, çalışanlarının maaşını belirli bir bankadan ödemeyi taahhüt ettiğinde, banka bu anlaşma karşılığında şirkete "promosyon" adı altında bir bedel öder. Bankanın amacı basittir: çok sayıda yeni müşteri (maaş hesabı, kredi kartı, kredi potansiyeli) kazanmak. Anlaşma süresi genellikle 2 yılın altında tutulur; süre uzadıkça hem banka hem işveren için risk artar.

Promosyonu almak işverenin yasal zorunluluğu mu?

Hayır. Türk iş mevzuatında, bankadan alınan maaş promosyonunun çalışana aktarılmasını zorunlu kılan herhangi bir hüküm bulunmuyor. Konuyla ilgili yargı kararları da aynı yönde: promosyon bedelinin işverene ait olduğu, çalışana devrinin işverenin tercihine bağlı olduğu yönünde kararlar mevcut.

Bunun nedeni basit: banka ile çalışan arasında doğrudan bir iş ilişkisi yok. Anlaşma banka ile işveren arasında yapılıyor, dolayısıyla ödeme de hukuken işverene ait bir gelir kalemi sayılıyor.

Kamu çalışanlarıyla fark nedir?

Kamu kurumlarında durum farklı işliyor. 2007 yılından bu yana yürürlükte olan bir Başbakanlık (şimdiki Cumhurbaşkanlığı) genelgesi kapsamında, kamu kurumları aldıkları promosyonu belirli oranlarda çalışanlarına dağıtmakla yükümlü. Bu yüzden emniyet, adliye gibi kamu kurumu çalışanlarının onbinlerce lira promosyon aldığını haberlerde görürsünüz — bu, özel sektörde henüz karşılığı olmayan bir düzenleme.

Promosyon parası vergiye tabi mi?

Bu, hem işveren hem çalışan için kafa karıştıran bir konu. Durumu iki senaryoya ayırmak gerekiyor:

• Banka doğrudan çalışana öderse: Banka ile çalışan arasında işçi-işveren ilişkisi olmadığı için bu ödeme ücret sayılmaz, gelir vergisine tabi değildir.
• Banka işverene öder, işveren de aynı tutarı çalışana aktarırsa: Ödeme gelir olarak kaydedilmeden doğrudan aktarıldığı sürece yine vergiye tabi olmaz; işveren sadece aracı konumundadır.
• İşveren promosyonu önce kendi kazancına dahil edip sonra çalışana öderse: Bu durumda ödeme artık "promosyon" niteliğini kaybeder, normal ücret gibi değerlendirilir ve gelir vergisi kesintisine tabi olur.

Peki hiçbir hakkım yok mu?

Doğrudan yasal bir talep hakkınız şu an için yok, ama elinizde şu seçenekler var:

1. İşe girerken sorun: Bazı şirketler promosyonu (kısmen veya tamamen) çalışanlarına yansıtıyor — bunu görüşme aşamasında netleştirmek makul bir talep.
2. Sendikalaşma / toplu sözleşme: Sendikalı işyerlerinde bu madde toplu sözleşmeye eklenebiliyor.
3. Takip edin: Özel sektör çalışanları için yasal düzenleme talebi kamuoyunda sık sık gündeme geliyor; ilerleyen dönemde bir asgari zorunluluk getirilmesi ihtimal dahilinde.